10.000 ha lúa canh tác theo kỹ thuật ngập khô xen kẽ tại tỉnh Quảng Trị đã được đo lường, đánh giá và lập hồ sơ chứng minh giảm phát thải.

Giảm phát thải, tăng năng suất

Vụ đông xuân 2024-2025, Quảng Trị đã thí điểm trên 60 ha lúa giảm phát thải bằng phương pháp canh tác tưới ngập khô xen kẽ (AWD) và tiến hành đánh giá kết quả. Sau đó, Sở NN-MT tỉnh Quảng Trị đã báo cáo UBND tỉnh và đề xuất kế hoạch nhân rộng mô hình. Riêng trong năm 2026, toàn tỉnh đã trồng 10.000 ha lúa tưới ngập khô xen kẽ. Điều đáng nói là nông dân Quảng Trị rất hồ hởi tham gia mô hình.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh, xã viên Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lộc Long, xã Trường Ninh, kỹ thuật trồng lúa giảm phát thải theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ không quá phức tạp; lượng vật tư đầu vào đều thấp hơn hơn canh tác lúa truyền thống. Cây lúa cứng, khỏe, sinh trưởng phát triển tốt, năng suất cao. Nguồn thu từ cây lúa sẽ còn cao hơn nữa nếu được tham gia thị trường tín chỉ các-bon. Vì vậy, nông dân rất phấn khởi.

Đây là vụ mùa thứ 4, quy trình trồng lúa giảm phát thải được thực hiện tại tỉnh Quảng Trị. Kết quả đo lường, đối chứng từ diện tích lúa giảm phát thải trên 2 nghìn ha tại Quảng Trị năm 2025 cho thấy, nông dân giảm được1,4 lần tưới; lượng khí metan (CH4) giảm trên 54%; năng suất tăng từ 4,6% đến 8,6%; lượng giống, phân bón đều giảm so với phương thức tưới ngập liên tục (CF). Từ đó, lợi nhuận trồng lúa giảm phát thải cao hơn trồng lúa truyền thống.

Công nghệ số là chìa khóa thành công

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, với hơn 102.000 ha lúa gieo trồng hằng năm, Quảng Trị có tiềm năng rất lớn để tham gia thị trường tín chỉ  các-bon quốc tế. Nếu tổ chức sản xuất tốt, ứng dụng công nghệ số để giám sát minh bạch, cây lúa Quảng Trị hoàn toàn có thể đạt chứng nhận quốc tế và tham gia thị trường các-bon. Đây là cơ hội vừa giúp nông dân tăng thu nhập, vừa khẳng định vị thế của ngành nông nghiệp địa phương trong xu thế phát triển xanh và hội nhập toàn cầu.

Cũng theo bà Phương, Quảng Trị xác định, công nghệ số sẽ là chìa khóa để mô hình trồng lúa giảm phát thải thành công. Hiện nay, toàn bộ dữ liệu vùng trồng đã được số hóa và quản lý trực tuyến, giúp giám sát minh bạch. Trong thời gian tới, Quảng Trị có thể ứng dụng thêm các công nghệ như: Cảm biến đo mực nước ruộng gắn với các van điều tiết nước tự động, thiết bị giám sát phân bón, ảnh vệ tinh, máy bay không người lái (drone) để theo dõi đồng ruộng. Dữ liệu được tổng hợp, phân tích chính xác, đảm bảo tính minh bạch – điều kiện bắt buộc để tín chỉ các-bon được quốc tế công nhận. Nhờ công nghệ số, người trồng lúa Quảng Trị đang có cơ hội gia nhập thị trường tín chỉ các-bon toàn cầu.

Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50% diện tích lúa tham gia chương trình trồng lúa giảm phát thải, mỗi năm phấn đấu 5.000 – 10.000 ha. Để sẵn sàng tham gia sàn giao dịch tín chỉ các-bon, tỉnh sẽ đẩy mạnh canh tác hữu cơ, ứng dụng kỹ thuật tiên tiến hạn chế đốt rơm rạ, đồng thời tập huấn kỹ năng số và nâng cao năng lực thị trường cho nông dân, hợp tác xã.

“Tín chỉ các-bon được hình thành từ chính hoạt động sản xuất của nông dân và hợp tác xã, vì vậy họ là người hưởng lợi trực tiếp. Chúng tôi đang phối hợp với các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp để xây dựng cơ chế minh bạch từ phân bổ nguồn thu bán tín chỉ, hỗ trợ đầu vào sản xuất xanh đến kết nối thị trường. Khi lợi ích gắn liền với trách nhiệm, nông dân sẽ gắn bó lâu dài, còn thương hiệu “lúa carbon thấp Quảng Trị”, bà Phương cho hay.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường