Tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai nhiều giải pháp bảo vệ nguồn lợi rong mơ, góp phần phục hồi nguồn lợi thủy sản, gìn giữ đa dạng sinh học và tạo sinh kế bền vững.

Rong mơ được ví như những “cánh rừng dưới biển”, giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ven bờ. Các bãi rong mơ là nơi cư trú, sinh sản và nguồn thức ăn của nhiều loài thủy sinh có giá trị kinh tế, góp phần bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái, rong mơ còn giúp hấp thụ khí CO₂, cải thiện chất lượng môi trường nước và giảm tác động của sóng, gió đến khu vực ven biển.

Quảng Ngãi là một trong những địa phương có nguồn lợi rong mơ tự nhiên phong phú, phân bố nhiều tại vùng biển đặc khu Lý Sơn, xã Vạn Tường, xã Đông Sơn và một số khu vực ven bờ khác.

Những năm gần đây, rong mơ trở thành nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ dân nhờ giá trị kinh tế cao, được thu mua để chế biến thực phẩm, dược liệu, phân bón hữu cơ và nguyên liệu công nghiệp.

Tuy nhiên, trước nguy cơ suy giảm nguồn lợi do khai thác quá mức và không đúng thời vụ, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai nhiều biện pháp quản lý, bảo tồn rong mơ, trong đó chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc bảo tồn rong mơ không chỉ góp phần gìn giữ hệ sinh thái biển mà còn tạo nền tảng cho sinh kế bền vững của người dân ven biển, hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế biển lâu dài và hiệu quả.

Xã Đông Sơn hiện có gần 190 ha rong mơ, phân bố chủ yếu tại vùng biển các thôn Châu Thuận Biển, Phú Quý và An Hải. Vào mùa phát triển, những thảm rong mơ phủ vàng mặt biển, tạo nên cảnh quan đặc sắc, thu hút nhiều người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh. Tuy nhiên, cùng với giá trị du lịch và kinh tế, rong mơ cũng đối mặt nguy cơ bị khai thác trái phép khi nhiều đối tượng lợi dụng thời điểm rong phát triển để thu hái non, không đúng quy định.

Để bảo vệ nguồn lợi này, cuối tháng 4 vừa qua, xã Đông Sơn thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rong mơ và du lịch cộng đồng. Ngày 20/5, UBND xã công nhận Ban đại diện gồm 13 thành viên. Đến nay, tổ đã thu hút 39 người tham gia, trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ rong mơ và nguồn lợi thủy sản ven bờ.

Ông Trần Châu Dũng, Trưởng Ban đại diện Tổ cộng đồng cho biết, tổ đã thành lập 3 nhóm tuần tra phụ trách các khu vực có rong mơ tập trung. Các thành viên duy trì kiểm tra thường xuyên cả ngày lẫn đêm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các trường hợp khai thác trái phép và báo cơ quan chức năng xử lý khi cần thiết. Bên cạnh đó, tổ cũng đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nắm rõ thời gian khai thác, nâng cao ý thức bảo vệ hệ sinh thái biển.

Theo ông Tiêu Viết Tiến, người dân thôn Phú Quý, rong mơ nhiều năm qua đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ dân ven biển. Tuy nhiên, việc khai thác rong non hoặc trái vụ sẽ làm suy giảm sản lượng, chất lượng rong và ảnh hưởng đến khả năng tái sinh của nguồn lợi tự nhiên. Vì vậy, người dân địa phương luôn chấp hành lịch thời vụ, cùng chung tay bảo vệ rong mơ, góp phần duy trì sinh kế lâu dài và phát triển kinh tế biển bền vững.

Khu vực Gành Yến (xã Vạn Tường) cũng được biết đến là một trong những nơi có nguồn lợi rong mơ tự nhiên phong phú của tỉnh Quảng Ngãi. Mỗi năm, sản lượng rong mơ tại đây ước đạt khoảng 10.000 tấn, mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng và trở thành sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân ven biển. Không chỉ có giá trị kinh tế, các bãi rong mơ còn đóng vai trò như “vườn ươm” tự nhiên, là nơi cư trú, sinh sản và phát triển của nhiều loài thủy sản.

Tuy nhiên, trước đây việc khai thác thiếu kiểm soát đã gây ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của nguồn lợi rong mơ. Nhằm bảo vệ và khai thác bền vững nguồn tài nguyên này, địa phương đã thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ rạn san hô Gành Yến với sự tham gia tự nguyện của người dân. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tổ là tuyên truyền, vận động cộng đồng thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ rong mơ.

Theo ông Võ Thanh Tùng, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ rạn san hô Gành Yến, hằng năm, từ tháng 2 là thời điểm cần tăng cường bảo vệ rong mơ. Trên cơ sở thống nhất của cộng đồng, người dân chỉ được khai thác rong mơ sau ngày 1/6 để bảo đảm rong phát triển đủ tuổi, đủ sinh khối.

Việc tuân thủ thời vụ không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng rong sau thu hoạch mà còn tạo điều kiện cho nhiều loài thủy sản hoàn thành chu kỳ sinh sản, góp phần duy trì hệ sinh thái biển và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân địa phương.

Nhằm bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản tự nhiên, đồng thời ngăn chặn tình trạng khai thác tận diệt làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển ven bờ, UBND xã Vạn Tường đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ rong mơ. Theo đó, người dân chỉ được khai thác rong mơ trong thời gian từ ngày 1/6 đến ngày 30/11 hằng năm và không sử dụng các phương thức khai thác mang tính hủy diệt.

Lực lượng biên phòng, các đơn vị chức năng cùng các tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản được giao phối hợp đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát tại các khu vực ven biển, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi khai thác, mua bán, vận chuyển rong mơ trái phép. Các giải pháp đồng bộ này thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc bảo vệ những bãi rong mơ tự nhiên, góp phần phục hồi hệ sinh thái biển, duy trì nguồn lợi thủy sản và hướng tới phát triển kinh tế biển bền vững.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường