Trước áp lực rác thải ngày càng gia tăng, TP.HCM đang tăng tốc đầu tư, hiện đại hóa hệ thống trạm trung chuyển rác, từng bước hoàn thiện hạ tầng môi trường đô thị.

Bài toán xử lý chất thải rắn đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với TP.HCM trong bối cảnh mới. Không chỉ cần nâng cao năng lực xử lý rác thải, thành phố còn phải từng bước hoàn thiện hệ thống thu gom, trung chuyển nhằm đáp ứng nhu cầu của một siêu đô thị đang phát triển nhanh.

Do đó, việc đầu tư, nâng cấp hệ thống trạm ép rác và trung chuyển rác được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của TP.HCM trong giai đoạn tới.

Áp lực từ tốc độ đô thị hóa

Quá trình đô thị hóa nhanh, dân số gia tăng và không gian phát triển ngày càng mở rộng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý chất thải rắn tại TP.HCM. Không chỉ cần nâng cao năng lực xử lý cuối nguồn, thành phố còn phải từng bước hoàn thiện hệ thống thu gom, trung chuyển nhằm đáp ứng nhu cầu của một siêu đô thị đang phát triển nhanh.

Thực tế cho thấy, nhiều trạm trung chuyển rác hiện hữu được xây dựng từ nhiều năm trước, khi quy mô đô thị còn nhỏ, đến nay đã bộc lộ những hạn chế về diện tích, công suất và công nghệ. Không ít trạm đang hoạt động trong tình trạng quá tải, trong khi một số khu vực trung tâm lại chưa có điểm trung chuyển phù hợp, khiến việc vận chuyển rác phải kéo dài quãng đường, làm gia tăng chi phí vận hành và áp lực cho hệ thống thu gom.

Đặc biệt, khu vực lõi của TP.HCM cũ là nơi tập trung đông dân cư và phát sinh lượng chất thải lớn, song mạng lưới trung chuyển rác vẫn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế. Đây cũng là một trong những lý do khiến thành phố phải rà soát lại toàn bộ hệ thống trung chuyển nhằm bảo đảm độ phủ phù hợp với quy mô phát triển mới.

Trước yêu cầu đó, TP.HCM đang từng bước hoàn thiện hạ tầng môi trường thông qua kế hoạch đầu tư đồng bộ hệ thống trạm ép rác và trung chuyển rác. Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030, thành phố dự kiến đầu tư 62 trạm ép rác và trung chuyển rác trên toàn địa bàn. Riêng năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu khởi công 12 dự án, gồm 8 trạm nâng cấp, mở rộng và 4 trạm sửa chữa.

Trong số này, ba dự án gồm Đào Trí, Xuân Thới Thượng và Thắng Nhì đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, tạo cơ sở để triển khai các bước tiếp theo.

Ông Nguyễn Minh Chánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, thành phố đang triển khai các thủ tục theo hướng chủ động, những nội dung có thể thực hiện song song sẽ được triển khai ngay nhằm rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị đầu tư.

“Hiện nay, các đơn vị tư vấn đã được giao nghiên cứu phương án, lấy ý kiến các sở, ngành và địa phương liên quan. Nếu hoàn tất đúng tiến độ, thành phố dự kiến khởi công 4 trạm đầu tiên trong tháng 11/2026 và tiếp tục khởi công thêm 4 trạm trong tháng 12”, ông Chánh cho biết.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng đã tháo gỡ nhiều khó khăn cho thành phố trong quá trình triển khai các dự án nâng cấp trạm trung chuyển hiện hữu.

Trước đây, nhiều trạm không đáp ứng yêu cầu về diện tích tối thiểu hoặc không còn phù hợp với quy hoạch, khiến việc đầu tư gặp nhiều trở ngại. Những quy định mới đã tạo điều kiện thuận lợi hơn để thành phố đẩy nhanh tiến độ đầu tư, từng bước hoàn thiện mạng lưới trung chuyển rác.

Tuy nhiên, theo tính toán, mạng lưới 62 trạm hiện nay vẫn chưa thể bao phủ hoàn toàn nhu cầu của 168 xã, phường trên địa bàn. Vì vậy, TP.HCM sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế, phạm vi phục vụ và dự báo lượng chất thải phát sinh để từng bước bổ sung, hoàn thiện hệ thống trung chuyển rác, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của thành phố.

Hiện đại hóa hệ thống trung chuyển rác

Nhu cầu xử lý chất thải là yêu cầu tất yếu đối với một đô thị đặc biệt như TP.HCM. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển, yêu cầu về chất lượng môi trường sống của người dân cũng ngày càng cao.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh cho rằng, lĩnh vực môi trường luôn nhận được sự quan tâm rất lớn của xã hội bởi tác động trực tiếp đến đời sống và chất lượng sống của người dân.

“Chúng ta phải đặt vấn đề môi trường và sức khỏe người dân lên trên hết. Dù quỹ đất ở khu vực trung tâm rất hạn chế, nhưng những nơi cần thiết vẫn phải nghiên cứu bố trí phù hợp”, ông Thạnh nhấn mạnh.

Theo ông Thạnh, việc đầu tư các trạm trung chuyển rác trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở việc xây dựng thêm công trình hạ tầng mà còn phải hướng đến mô hình quản lý và vận hành hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị.

Các trạm trung chuyển mới sẽ được nghiên cứu đầu tư theo hướng khép kín, ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm kiểm soát mùi, xử lý nước rỉ rác và hạn chế tối đa tác động đến khu dân cư xung quanh. Thành phố cũng sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch tại những khu vực còn thiếu các điểm trung chuyển, nhất là các địa bàn có mật độ dân cư cao và lượng chất thải phát sinh lớn.

Lãnh đạo UBND TP.HCM đồng thời yêu cầu các đơn vị sớm xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật, xác định rõ yêu cầu về công nghệ, thiết bị và công suất vận hành để làm cơ sở triển khai các dự án trong thời gian tới.

Song song với nhóm dự án triển khai trong năm 2026, TP.HCM cũng đang chuẩn bị hồ sơ cho 15 công trình dự kiến khởi công trong năm 2027 nhằm bảo đảm tiến độ đầu tư và sớm đưa các công trình vào vận hành.

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, việc từng bước hoàn thiện mạng lưới trung chuyển rác được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển chất thải, giảm áp lực môi trường và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của TP.HCM, hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, văn minh và đáng sống hơn.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường