Hà Nội kiến nghị tháo gỡ vướng mắc xử lý rác chôn lấp, tro xỉ, đồng thời hoàn thiện phân loại, thu gom và cơ chế tính giá dịch vụ.

Gỡ vướng thu gom ngay tại khu dân cư

Cải thiện thu gom rác hằng ngày, xử lý rác tồn lưu và kiểm soát chất thải sau đốt là những vấn đề được UBND thành phố Hà Nội kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tháo gỡ tại buổi làm việc về bảo vệ môi trường Thủ đô vừa diễn ra.

Ông Nguyễn Minh Tấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, thành phố đã đầu tư hệ thống thu gom, xử lý chất thải bằng ngân sách và nguồn xã hội hóa. Hoạt động thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt được giám sát bằng camera, GPS, chia sẻ dữ liệu của 126 xã, phường về Sở. Thành phố cũng đã số hóa 1.709 điểm tập kết, điểm cẩu rác để theo dõi, quản lý.

Tuy nhiên, Hà Nội còn thiếu năng lực xử lý chất thải xây dựng, bùn thải và phân bùn bể phốt. Yêu cầu pháp lý, môi trường đối với các điểm tiếp nhận, tập kết, tái chế tạm thời chưa rõ; việc xây dựng định mức, giá dịch vụ đốt rác phát điện còn khó khăn.

Ở khu vực nội đô, thay đổi phương thức thu gom đã có kết quả nhưng cũng bộc lộ những vướng mắc cần giải quyết. Ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm cho biết, việc thí điểm xe điện ba bánh giúp giảm số điểm thu gom rác từ 65 xuống còn 35. Địa phương mong sớm có cơ sở để đưa phương tiện này vào hoạt động chính thức, mở rộng thu gom trong ngày và ban đêm.

Khó khăn là quỹ đất bố trí điểm trung chuyển, ép rác rất hạn chế. Xe thu gom có thể tăng tần suất nhưng thiếu nơi tiếp nhận để chuyển rác lên phương tiện vận chuyển. Phường kiến nghị nghiên cứu bố trí điểm trung chuyển tại địa bàn giáp ranh nhằm rút ngắn thời gian lưu rác.

Giờ thu gom cũng cần phù hợp với hoạt động kinh doanh. Theo ông Thắng, nhiều cửa hàng đưa rác ra trước 20 giờ, trong khi việc thu gom thực hiện sau thời điểm này, khiến địa phương phải tìm phương án tổ chức phù hợp hơn.

Ông Nguyễn Tùng Lâm – Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam chia sẻ kết quả thí điểm sử dụng túi rác tiêu chuẩn tại tổ dân phố Lê Thánh Tông. Sau khoảng một tháng, khoảng 85% hộ dân đã sử dụng túi. Tuy nhiên, túi đang được cấp miễn phí; khi chuyển sang bán, địa phương lo ngại mức độ tham gia có thể giảm.

Phường đề nghị mở rộng phạm vi thí điểm, đồng thời có hướng dẫn cụ thể về giám sát, xử lý vi phạm. Kết quả ban đầu cho thấy cần đánh giá cả khả năng duy trì mô hình khi người dân phải trả tiền, làm cơ sở hoàn thiện phương thức thu gom và thu giá dịch vụ.Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn phân loại rác tại nguồn, định mức kinh tế – kỹ thuật và phương pháp xác định giá xử lý rác bằng công nghệ đốt thu hồi năng lượng; làm rõ cơ chế thu giá dịch vụ theo khối lượng hoặc thể tích.

Xử lý rác cũ phải rõ kỹ thuật và chi phí

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, lượng rác đã chôn lấp tại Nam Sơn khoảng 30 triệu tấn, tại Xuân Sơn khoảng 3,69 triệu tấn. Thành phố đề nghị hướng dẫn kỹ thuật và cơ sở xác định giá xử lý khối lượng rác này, cùng yêu cầu phân định, xử lý, tái chế tro bay, tro đáy.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết thành phố rất trăn trở với việc xử lý rác cũ. Khi công nghệ đốt phát triển và năng lực xử lý rác mới được bổ sung, Hà Nội mong muốn sớm xử lý lượng rác đã chôn lấp.

Ông đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan chuyên môn đồng hành về chủ trương, cách thức triển khai, giúp thành phố thực hiện sớm, bảo đảm đúng quy trình, quy định. Với những bất cập về quy chuẩn, tiêu chuẩn, đơn giá, định mức, hai bên cần rà soát, bổ sung để có cơ sở thực hiện.

Từ phía doanh nghiệp, đại diện Công ty cổ phần Năng lượng môi trường Thiên Ý Hà Nội cho biết kể từ khi vận hành đến nay, Nhà máy điện rác Sóc Sơn đã xử lý khoảng 5,5 triệu tấn rác sinh hoạt, phát lên lưới khoảng 1,8 tỷ kWh điện.

Một vướng mắc lớn là quy trình, tiêu chuẩn chôn lấp tro bay sau hóa rắn. Doanh nghiệp đề nghị có hướng dẫn riêng để bảo đảm cơ sở kỹ thuật trong xử lý. Với giai đoạn mở rộng, dự kiến xử lý khoảng 1.600 tấn rác cũ mỗi ngày, công ty cũng cần hướng dẫn khai thác, sàng tuyển và bảo vệ môi trường khi đào rác đã chôn lấp.

Trao đổi về các kiến nghị của Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, việc phân định, quản lý tro bay, tro xỉ phát sinh tại các nhà máy điện rác thực hiện theo Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT. Bộ Xây dựng đang xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về sử dụng tro xỉ lò đốt rác sinh hoạt làm nguyên liệu sản xuất gạch bê tông, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Trên cơ sở kiến nghị của thành phố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện các quy định về quản lý chất thải xây dựng và tro xỉ nhà máy điện rác trong quá trình xây dựng Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Bảo vệ môi trường và Thông tư hướng dẫn. Mục tiêu là tạo điều kiện tái sử dụng, tái chế, tuần hoàn tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường.

Về định mức kinh tế – kỹ thuật đối với xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt thu hồi năng lượng, Thứ trưởng cho biết Thông tư số 36/2024/TT-BTNMT đã quy định 5 định mức vận hành cơ sở đốt chất thải rắn sinh hoạt thu hồi năng lượng để phát điện, có sử dụng dữ liệu định mức khảo sát tại Nhà máy Thiên Ý ở Sóc Sơn. Hà Nội có thẩm quyền ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn; khi cần thiết, có thể xây dựng bộ định mức đặc thù.

Giá dịch vụ xử lý rác sinh hoạt được xác định theo phương pháp định giá chung do Bộ Tài chính ban hành. Khi lập phương án giá theo phương pháp chi phí, các yếu tố cấu thành giá căn cứ vào định mức kinh tế – kỹ thuật do UBND thành phố ban hành. Nếu phát sinh chi phí đặc thù chưa được hướng dẫn rõ, thành phố lập đề xuất gửi Bộ Tài chính để được hướng dẫn theo thẩm quyền.

Đối với thu giá dịch vụ theo khối lượng hoặc thể tích chất thải đã phân loại, thành phố Hà Nội cần triển khai đồng bộ các giải pháp: Quy định lộ trình phân loại rác tại nguồn; trách nhiệm của đơn vị thu gom, vận chuyển; cơ chế tài chính và chứng từ thu để bảo đảm tính pháp lý theo quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử, giúp các cơ quan, doanh nghiệp hạch toán chi phí hợp lệ.

Thứ trưởng cũng đề nghị thành phố phát triển mạng lưới thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt, vận động người dân phân loại rác; ưu tiên xử lý riêng chất thải thực phẩm để làm phân compost, thức ăn chăn nuôi và khí hóa thu hồi năng lượng.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường