TP. Huế đã và đang đẩy mạnh nhiều giải pháp bảo vệ môi trường để hướng tới xây dựng đô thị xanh, sạch, thân thiện và phát triển bền vững.

Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường có cuộc trao đổi với ông Lê Bá Phúc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế.

Thời gian qua, thành phố đã triển khai những cách làm nổi bật nào nhằm bảo vệ môi trường, xây dựng Huế trở thành đô thị xanh, sạch, bền vững, thưa ông?

Có thể khẳng định, bảo vệ môi trường và phát triển xanh không còn là một nhiệm vụ riêng của ngành môi trường mà đã và đang trở thành định hướng xuyên suốt trong phát triển kinh tế – xã hội của TP. Huế.

Một điểm nhấn riêng của Huế là gắn công tác bảo vệ môi trường với du lịch xanh và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 trên địa bàn. Theo đó, thành phố chú trọng công tác phân loại rác thải tại nguồn, thu gom, tái chế rác thải nhựa đúng cách nhằm thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời giảm chất thải và tác động tiêu cực đến môi trường.

Từ năm 2024, Nhà máy điện rác Phú Sơn chính thức đi vào vận hành với công suất xử lý khoảng 600 tấn/ngày đêm, góp phần giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp xuống dưới 30%. Đây là bước tiến quan trọng trong giảm phát thải từ xử lý chất thải, hướng tới kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động giảm rác thải nhựa, khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, hạn chế túi nilon và sản phẩm nhựa dùng một lần tại các cơ quan, đơn vị, cơ sở kinh doanh, dịch vụ và điểm du lịch. Các hoạt động truyền thông, vận động cộng đồng như “Tuần lễ không túi nilon”, giảm sử dụng nhựa dùng một lần, du lịch giảm nhựa, tour du lịch xanh – không rác thải nhựa từng bước tạo chuyển biến trong nhận thức và hành vi của người dân, doanh nghiệp và du khách.

Thành phố cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường, trong đó có các giải pháp số hỗ trợ phản ánh, quản lý, giám sát lộ trình thu gom, vận chuyển rác và khối lượng rác thải trên ứng dụng Hue-S, hướng đến xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiện đại, minh bạch và có sự tham gia của cộng đồng.

Ngoài ra, tiếp tục duy trì Đề án “Ngày Chủ nhật xanh” với yêu cầu thực hiện thường xuyên, liên tục, đồng thời kết hợp tuyên truyền, vận động với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Điều đáng ghi nhận là Huế đang chuyển từ tư duy “làm vệ sinh môi trường” sang “xây dựng lối sống xanh”. Không chỉ tập trung xử lý khi ô nhiễm đã xảy ra, thành phố ngày càng chú trọng phòng ngừa, giảm phát sinh chất thải, tái sử dụng, tái chế, tiết kiệm và thay đổi hành vi của người dân.

Vậy thành phố có giải pháp gì để nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn trong người dân?

Trước hết, để thay đổi hành vi của người dân, công tác tuyên truyền được chuyển từ việc chỉ cung cấp thông tin sang hướng dẫn người dân thực hành và duy trì thói quen phân loại rác hằng ngày. Các tổ dân phố, đoàn thể, trường học, doanh nghiệp dịch vụ môi trường được phát huy vai trò trong hướng dẫn, giám sát và duy trì mô hình.

Bên cạnh đó, thành phố khuyến khích các mô hình tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải hữu cơ tại hộ gia đình. Việc triển khai mô hình xử lý rác thực phẩm làm phân bón tại gia đình là một hướng đi có ý nghĩa, vừa giảm lượng chất thải hữu cơ phải thu gom, vận chuyển, xử lý, vừa tạo ra sản phẩm phục vụ cây trồng và góp phần nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của chất thải.

Đối với rác thải nhựa, thành phố đã ban hành Chỉ thị về việc tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu bao bì nhựa khó phân hủy sinh học, chất thải nhựa trên địa bàn. Đây được xem là hành lang pháp lý nghiêm và toàn diện của thành phố tính đến thời điểm hiện tại nhằm can thiệp sâu vào chuỗi phát sinh chất thải.

Đặc biệt, mô hình “Trường học giảm nhựa” tại 190 trường học trên địa bàn đang chứng minh hiệu quả vượt trội. Việc giảm thiểu, phân loại và thu gom chất thải nhựa chính thức được đưa vào làm tiêu chí cứng để đánh giá, công nhận “Trường học xanh – sạch – đẹp – an toàn”.

Thời gian tới, thành phố tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp nào để nâng cao chất lượng môi trường và phát huy hình ảnh Huế là thành phố xanh? 

Thành phố xác định bảo vệ môi trường phải tiếp tục được thực hiện theo hướng chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt nguồn thải, tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, tuần hoàn và phát thải thấp.

Trước hết, hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt, đẩy mạnh phân loại chất thải tại nguồn, giảm chất thải phải xử lý cuối cùng, tăng tỷ lệ tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải hữu cơ. Trong đó, cần tập trung xây dựng các mô hình phân loại có tính ổn định, có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả, tránh tình trạng triển khai theo phong trào.

Thứ hai, tiếp tục triển khai mạnh mẽ các chương trình giảm rác thải nhựa, từng bước mở rộng các mô hình giảm nhựa từ khu vực công, trường học, chợ, cơ sở kinh doanh đến lĩnh vực du lịch, khuyến khích doanh nghiệp thay đổi quy trình sản xuất, bao bì và phương thức cung ứng theo hướng giảm phát sinh chất thải.

Thứ ba, tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, đặc biệt là nước thải, khí thải, chất thải nguy hại và các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, nâng cao hiệu quả quan trắc, giám sát môi trường và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý môi trường.

Thứ tư, tiếp tục phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải của quá trình này có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho quá trình khác. Thành phố sẽ khuyến khích các sáng kiến về tái chế, tái sử dụng, xử lý chất thải hữu cơ, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.

Thứ năm, tăng cường giáo dục, truyền thông và huy động cộng đồng. Theo đó, công tác bảo vệ môi trường cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và gắn với từng nhóm đối tượng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là làm cho Huế sạch hơn mà phải hình thành được văn hóa sống xanh, tiêu dùng xanh và ứng xử thân thiện với môi trường.

Đặc biệt, thành phố sẽ tiếp tục phát huy lợi thế của Huế là đô thị di sản, đô thị sinh thái, thành phố văn hóa và thành phố xanh, qua đó kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ thiên nhiên và phát triển kinh tế – xã hội.

Huế hướng đến một mô hình phát triển trong đó tăng trưởng kinh tế không đánh đổi môi trường, phát triển đô thị đi cùng bảo tồn thiên nhiên, phát triển du lịch gắn với trách nhiệm môi trường và mỗi người dân, doanh nghiệp đều trở thành một chủ thể của quá trình chuyển đổi xanh. Đây cũng là nền tảng để Huế tiếp tục khẳng định hình ảnh một thành phố đáng sống, xanh, sạch, thân thiện, giàu bản sắc và phát triển bền vững, đồng thời đóng góp vào mục tiêu chung của Việt Nam về tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường