Sự chủ động về nguồn năng lượng xanh đang được xem là điều kiện quan trọng để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao và nâng sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Ngày 9/6, tại Hà Nội, Báo Lao Động phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng – Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”, quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm tìm lời giải cho bài toán vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Điểm chung trong các ý kiến tại hội thảo là nhận định: chuyển dịch năng lượng không còn đơn thuần là câu chuyện môi trường mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Nhu cầu điện tăng cùng áp lực tăng trưởng

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đức Thành, Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Phó Tổng Biên tập Thường trực Báo Lao Động cho biết những ngày gần đây, nhu cầu điện trên cả nước liên tục tăng cao, nhiều thời điểm phụ tải điện quốc gia lập những mốc kỷ lục mới. Điều này phản ánh rõ mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và nhu cầu năng lượng.

Theo ông Thành, khi sản xuất mở rộng và đời sống người dân được nâng cao, nhu cầu điện cũng tăng tương ứng. Những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong phát triển điện gió, điện mặt trời, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng như hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh. Đặc biệt, việc triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 được xem là bước đi đáng chú ý trong lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch, góp phần giảm phát thải và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, ông Thành cũng cho rằng quá trình chuyển dịch năng lượng vẫn đối mặt nhiều thách thức về cơ chế, nguồn lực đầu tư và hạ tầng. Vì vậy, cần những giải pháp đồng bộ hơn để biến năng lượng xanh thành động lực tăng trưởng thực sự cho nền kinh tế.

Đồng quan điểm, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu rất lớn đối với ngành năng lượng.

Ông cho rằng, mặc dù Việt Nam đã cơ bản bảo đảm nguồn điện cho phát triển kinh tế – xã hội trong những năm qua, nhưng thách thức về an ninh năng lượng vẫn còn hiện hữu khi nguồn cung trong nước chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu và tỷ trọng năng lượng nhập khẩu ngày càng tăng. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm đủ điện không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành điện mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tự chủ năng lượng để nâng sức cạnh tranh

Dưới góc nhìn cơ quan quản lý nhà nước, ông Trịnh Quốc Vũ cho biết Bộ Công Thương đang tập trung hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực điện lực và năng lượng tái tạo. Việc sửa đổi Luật Điện lực, hoàn thiện các cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và xây dựng các chính sách mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua.

Ông nhấn mạnh năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời, là hướng đi tất yếu để vừa bảo đảm an ninh cung cấp điện, vừa đáp ứng cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, cùng với phát triển nguồn điện, Việt Nam cần đầu tư đồng bộ hệ thống lưới truyền tải và đa dạng hóa các nguồn vốn để thu hút mạnh mẽ khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào ngành năng lượng.

Trong khi đó, TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, nơi năng lượng không chỉ là đầu vào của sản xuất mà đã trở thành yếu tố quyết định mức độ tự chủ và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.

Theo ông, các tiêu chuẩn xanh, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, tiêu chuẩn ESG hay cam kết phát thải ròng bằng “0” đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất và thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nếu chuyển đổi chậm, doanh nghiệp sẽ đối mặt với chi phí cao hơn và nguy cơ mất cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Ngược lại, chuyển đổi nhanh sẽ mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

TS. Đào Duy Anh nhấn mạnh cần nhìn nhận an ninh năng lượng theo tư duy mới. Không chỉ là bảo đảm đủ nguồn cung, an ninh năng lượng trong giai đoạn hiện nay phải gắn với các tiêu chí xanh hơn, sạch hơn, đa dạng hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động toàn cầu. Đặc biệt, nâng cao khả năng tự chủ bằng các nguồn năng lượng tái tạo sẽ là nền tảng cho phát triển bền vững trong dài hạn.

Theo các đại biểu, khi được hỗ trợ bởi thể chế phù hợp, hạ tầng đồng bộ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển dịch năng lượng sẽ không chỉ giúp bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn trở thành động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo nền tảng để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường