Mực nước hồ Thủy điện Sơn La xuống thấp, khu vực cảng Quỳnh Nhai lộ ra bùn đất cùng rác thải tích tụ nhiều năm, gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan.

Những gì từng chìm dưới lòng hồ nay lộ ra trần trụi: bùn đen, nước đọng và từng lớp rác thải ken đặc. Khi mực nước hồ thủy điện Sơn La xuống thấp, khu vực cảng Quỳnh Nhai không chỉ hiện ra đáy hồ khô cạn mà còn phơi bày thực trạng ô nhiễm kéo dài nhiều năm.

Rác phủ kín chân cảng

Giữa trưa nắng gắt, khu vực ven cảng Quỳnh Nhai hiện lên với một khung cảnh khó có thể gọi tên bằng hai chữ “lòng hồ”.

Phía dưới chân kè bê tông – nơi trước đây nước dâng cao, tàu thuyền cập bến – nay chỉ còn lại một khoảng bùn rộng, loang lổ nước đọng. Trên nền bùn ấy, rác thải dày đặc thành từng mảng: túi nilon bạc màu, vỏ chai nhựa, hộp xốp, vải vụn, thậm chí cả những đoạn tre mục và lốp xe cũ nằm lẫn lộn.

Một vũng nước tù đọng phản chiếu bầu trời đục nhạt, xung quanh là lớp bùn sẫm màu cùng rác phân hủy bốc mùi. Dễ nhận thấy đây là lượng rác tích tụ lâu ngày, bị “giấu” dưới mặt nước trong thời gian dài.

Phía trên bờ, tuyến đường qua cảng vẫn tấp nập xe tải, xe máy qua lại. Những chiếc xe thùng kín, xe chở hàng nối đuôi nhau, đối lập hoàn toàn với khung cảnh nhếch nhác phía dưới lòng hồ vừa lộ ra.

Anh Triệu Xuân Kỳ, một hộ dân sinh sống gần khu vực, đứng bên mép bờ nhìn xuống, lắc đầu: “Trước nước đầy thì không ai thấy. Giờ cạn mới biết dưới này toàn rác”.

Theo ghi nhận tại hiện trường, lượng rác tại khu vực này không phải mới xuất hiện. Người dân cho biết rác đã tích tụ từ nhiều năm, đến từ nhiều nguồn như sinh hoạt của các hộ ven hồ, hoạt động buôn bán quanh cảng, rác trôi từ thượng nguồn và cả chất thải từ nuôi trồng thủy sản.

Khi nước hồ dâng cao, rác bị chìm hoặc dạt vào các góc khuất. Nhưng đến mùa khô, khi mực nước hạ thấp để phục vụ phát điện, toàn bộ lại bị phơi bày.

Một cán bộ địa phương cho biết: “Công tác thu gom rác ven hồ còn hạn chế. Địa hình rộng, phân tán, việc kiểm soát xả thải chưa chặt chẽ nên tình trạng này vẫn tái diễn”.

Những lớp rác ngâm lâu ngày dưới nước đã phân hủy, bốc mùi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Khi nước dâng trở lại, rác sẽ tiếp tục bị khuấy lên và phát tán trong lòng hồ.

Cần hành động kịp thời

Hồ Thủy điện Sơn La không chỉ phục vụ phát điện mà còn gắn với sinh kế của hàng nghìn hộ dân ven hồ, từ đánh bắt thủy sản đến vận tải và du lịch.

Ông Nguyễn Văn Xuân, một chủ thuyền chuyên chở than tại cảng chia sẻ: “Nước cạn, việc vận chuyển than và vật liệu xây dựng vào cảng gặp nhiều khó khăn. Nếu khách du lịch mà đi thuyền, nhìn thấy cảnh này thì khó ai muốn xuống thuyền. Mất hình ảnh lắm!”.

Thực tế, khu vực cảng Quỳnh Nhai từng được kỳ vọng phát triển du lịch lòng hồ, nhưng tình trạng rác thải lộ thiên đang trở thành điểm trừ lớn.

Theo tìm hiểu, việc mực nước hồ xuống thấp vào mùa khô là quy luật vận hành bình thường. Tuy nhiên, chính thời điểm này lại làm lộ rõ những tồn tại trong công tác quản lý môi trường.

Rác không chỉ rải rác mà đã tích tụ thành từng lớp dày, cho thấy quá trình tồn đọng kéo dài, chưa được xử lý triệt để. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi: Ai chịu trách nhiệm thu gom? Việc kiểm soát xả thải đã thực sự hiệu quả chưa? Vì sao tình trạng này lặp lại qua nhiều năm?

Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Hồng Sơn, Phó chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai cho biết: địa phương đã nắm được thông tin.

“UBND xã đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, tiểu khu tuyên truyền, yêu cầu các hộ dân ký cam kết bảo vệ môi trường, không vứt rác xuống lòng hồ. Dự kiến trong tuần tới sẽ huy động lực lượng cùng người dân thu dọn rác khu vực bến sông” – ông Sơn cho biết.

Các chuyên gia môi trường cũng nhận định, đây là “thời điểm vàng” để làm sạch lòng hồ. Khi đáy hồ lộ diện, việc thu gom sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn nhiều. Bên cạnh đó, cần siết chặt quản lý nguồn xả thải từ khu dân cư, hoạt động kinh doanh và nuôi trồng thủy sản quanh hồ, tránh để tình trạng tái diễn.

Theo Nông Nghiệp Môi Trường