Thái Nguyên, trung tâm công nghiệp lớn phía Bắc, đang đặt yêu cầu kiểm soát phát thải, tiết kiệm năng lượng vào quá trình lựa chọn dự án và quản trị sản xuất.
Trong bối cảnh Việt Nam thực hiện cam kết hướng đến phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, bài toán với một địa phương công nghiệp như Thái Nguyên không chỉ là kiểm soát ô nhiễm, bảo đảm an toàn sản xuất mà còn từng bước chuyển sang mô hình sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên và phát thải thấp.
Kiểm soát phát thải từ lựa chọn công nghệ
Theo Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, với các ngành công nghiệp nặng, khai thác và chế biến khoáng sản, yêu cầu an toàn và môi trường phải được đặt ra ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư. Doanh nghiệp phải nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro, xây dựng phương án ứng cứu và chủ động phòng ngừa sự cố.
Ông Phạm Văn Thọ, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên cho biết, khai thác, chế biến khoáng sản là những ngành tiềm ẩn nhiều nguy cơ, vì vậy công tác hướng dẫn, tập huấn và kiểm tra được thực hiện thường xuyên nhằm giúp doanh nghiệp nhận diện đúng nguy cơ và chủ động phòng ngừa.
Cùng với yêu cầu an toàn, tỉnh đang siết chặt kiểm soát môi trường và nguồn phát thải ngay từ khâu lựa chọn dự án. UBND tỉnh yêu cầu thực hiện nghiêm việc thẩm định, thu hút các dự án đầu tư thứ cấp theo đúng quy hoạch; ưu tiên dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, ít phát thải, tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch và thân thiện với môi trường. Những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm lớn phải được kiểm soát chặt chẽ, thậm chí không thu hút hoặc dừng thu hút theo quy định.
Định hướng này có ý nghĩa trực tiếp đối với giảm phát thải khí nhà kính. Công nghệ, thiết bị được lựa chọn khi hình thành dự án sẽ quyết định nhu cầu điện, nhiên liệu và lượng phát thải trong nhiều năm vận hành. Ưu tiên công nghệ hiệu suất cao, tiết kiệm năng lượng và nhiên liệu hóa thạch vì vậy vừa giúp giảm chi phí sản xuất, vừa tạo dư địa giảm phát thải.
Giảm phát thải từ dây chuyền sản xuất
Yêu cầu giảm phát thải đã bắt đầu được cụ thể hóa tại một số doanh nghiệp lớn trên địa bàn. Tại Masan High-Tech Materials, năm 2023, các giải pháp tiết kiệm năng lượng tại hoạt động sản xuất ở Thái Nguyên giúp giảm khoảng 14.409 GJ điện năng tiêu thụ, tương đương 973,4 tấn CO₂e. Năm 2024, doanh nghiệp tiếp tục triển khai các sáng kiến giúp tiết kiệm trên 8.000 GJ năng lượng. Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu giảm tối thiểu 15% phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2030 so với năm cơ sở 2023, hướng tới Net Zero vào năm 2045.
Thực tế này cho thấy dư địa giảm phát thải trong công nghiệp không chỉ nằm ở thay đổi nguồn năng lượng mà còn ngay trong quá trình sản xuất. Tối ưu thiết bị, nâng hiệu suất sử dụng năng lượng, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tuần hoàn nguyên liệu và chất thải có thể đồng thời giảm chi phí đầu vào và lượng phát thải trên một đơn vị sản phẩm.
Các cơ sở thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính cần nhận diện các nguồn phát thải, lượng hóa phát thải và từ đó xây dựng giải pháp giảm phù hợp. Với những ngành sử dụng nhiều năng lượng như khai khoáng, luyện kim, vật liệu và chế biến, chế tạo, dư địa giảm phát thải gắn chặt với đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Thái Nguyên đang tiếp tục mở rộng không gian công nghiệp đồng nghĩa nhu cầu năng lượng và áp lực phát thải có thể gia tăng. Vì vậy, lựa chọn dự án, công nghệ ít phát thải ngay từ đầu sẽ giúp địa phương hạn chế chi phí chuyển đổi trong tương lai.
Thái Nguyên đang phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp điện tử – bán dẫn của quốc gia trước năm 2030. Hiện tỉnh đã quy hoạch 37 khu công nghiệp và 1 khu công nghệ số, trong đó có 6 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút 371 dự án trong và ngoài nước.
Theo Nông Nghiệp Môi Trường
